รายงานเบื้องต้น แผ่นดินไหวสุมาตรา 11 เม.ย. 2012

ขอบคุณข้อมูลจาก
http://www.tectonics.caltech.edu/outreach/highlights/back_projection/index.html
http://www.earthobservatory.sg/media/news-and-features/Sumatra_Earthquake_11Apr2012.html
http://www.seismology.harvard.edu/sumatra2012
http://hilight.kapook.com/view/55209

เมื่อ 11 เม.ย. 2012 ที่ผ่านมาเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงขึ้นสองครั้ง ในระดับ 8 .6 และ 8.2 ริกเตอร์บริเวณทางเหนือของเกาะสุมาตรา ซึ่งสร้างความโกลาหลให้กับผู้คนที่อยู่โดยรอบ เนื่องจากแผ่นดินไหวระดับนี้เสี่ยงต่อการเกิดคลื่นยักษ์สึนามิได้ง่าย ดังที่เคยเกิดเมื่อปี 2004 มาแล้ว แต่ในครั้งนี้ปรากฏว่า ไม่เกิดผลข้างเคียงตามมาแต่อย่างใด เราลองมาดูกันว่า แผ่นดินไหวระดับใหญ่ขนาดนี้ เกิดขึ้นได้อย่างไร และมีความคืบหน้าของงานวิจัยอะไรบ้างเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้

ในภาพแสดงตำแหน่งที่เกิดแผ่นดินไหว ซึ่งอยู่ภายในเพลทออสเตรเลียน โดยมีทิศทางการเคลื่อนของเพลทย่อยตามลูกศรในรูป (ภาพจาก earthobservatory.sg)
รูปแบบของการเคลื่อนตัวของแผ่นดินครั้งนี้ เป็นที่ทราบกันแล้วว่า เป็นแบบ strike-slip fault ซึ่งเป็นการเคลื่อนตัวตามแนวราบ ทั้งสองจุด

โดยที่การเคลื่อนตัวของเปลือกโลกแบบนี้ สามารถทำให้เกิดคลื่นสึนามิได้เช่นกัน แต่รูปแบบของคลื่นจะเกิดหักล้างกันดังวิดีโอข้างล่าง เมื่อเทียบกับการเกิดแผ่นดินไหวแบบ dip slip (เพลทหนึ่งยกขึ้นอีกเพลทหนึ่งมุดลง)ที่ขนาดเท่ากันแล้ว จะเกิดคลื่นที่มีขนาดน้อยกว่า 10% ของแบบข้างบน (ภาพวิดีโอจาก http://www.tectonics.caltech.edu/sumatra/data.html)

จากวิดีโอข้างบนจะเห็นว่าความสูงของคลื่นที่เกิดจากการไหวแบบ dip-slip จะสูงได้ถึง 49 ซม. ในขณะที่แบบ strike-slip จะสูงเพียง 4 ซม.!
สำหรับจุดที่เกิดการเคลื่อนตัวของเพลท ทีมวิจัยญี่ปุ่นได้ทำแบบจำลองคอมพิวเตอร์ออกมาดังนี้


โดยเส้นสีขาวทางขวาคือแนวขอบเพลทยูเรเชียน และเส้นหยักๆทางขวาสุดคือแนวเกาะสุมาตรา วงกลมที่แสดงในภาพเคลื่อนไหวคือจุดเกิดแผ่นดินไหวทั้งสองครั้ง ส่วนวงเขียวย่อยๆคือจุดที่เกิด aftershock ตามมาในวันนั้น
ลองมาดูแบบจำลองคอมพิวเตอร์จากม.ฮาร์วาร์ดบ้าง

ภาพบนเป็นแผ่นดินไหวขนาด 8.6 ริกเตอร์รอบแรก

ภาพนี้เป็นตัว 8.2 ริกเตอร์ที่เกิดตามหลังมาอีก 2 ชม.

เอาหละครับ ดูกันไปเยอะแล้วคราวนี้ถึงสิ่งที่เราต้องสนใจกันว่าที่มาของแผ่นดินไหวครั้งนี้มาจากอะไร ผมขอนำข้อสรุปของ earthobservatory.sg ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยของมหาวิทยลัยนันยางของสิงคโปร์มาเล่าให้ฟังครับ ( http://www.earthobservatory.sg/media/news-and-features/Sumatra_Earthquake_11Apr2012.html )
ข้อสรุปเบื้องต้นคือ บริเวณเกาะสุมาตรานี้ เคยเกิดแผ่นดินไหวใหญ่เมื่อปี 1394, 1450 และเคยเกิดสึนามิมาแล้ว โดยที่ในปี 2004 นับเป็นการไหวที่รุนแรงที่สุดในบริเวณนี้ โดยมีการปลดปล่อยพลังงานออกมาสามระลอกในปี 2004, 2005, และ 2007 และผลของการเกิดการกดเพลทและแรงเค้นที่กระทำต่อเพลททั้งสอง อาจส่งผลต่อแผ่นดินไหวครั้งนี้ด้วย โดยผลของการไหวครั้งนี้ได้ดันขอบเพลทย่อย sunda ของเพลทใหญ่ eurasian ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือถึง 20 ซม.
ผลที่ตามมาของแผ่นดินไหวครั้งนี้
จากการติดตามแผ่นดินไหวใหญ่ตั้งแต่เมื่อปี 2004, 200, 2007 ทีมวิจัยของ earth observatory เชื่อว่า บริเวณเพลทสุมาตรายังมีการปล่อยพลังงานไม่หมด โดยเฉพาะบริเวณเกาะ  mentawai เมือง padang ทางตะวันตกของเกาะสุมาตรา ซึ่งมักเกิดแผ่นดินไหวเป็นชุดใหญ่ๆทุกๆรอบ 200 ปี โดยบริเวณนี้ได้เริ่มเกิดปฏิกิริยาแผ่นดินไหวเมื่อปี 2007 และเชื่อว่าอาจเกิดแผ่นดินไหวอย่างน้อยที่ระดับ 8.8 ริกเตอร์และเกิดสึนามิที่บริเวณนี้ภายในช่วงสิบปีข้างหน้านี้ได้
ในขณะเดียวกัน กลุ่มรอยเลื่อนในไทยต่าง (http://hilight.kapook.com/view/55209) ได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวนี้ไปตามๆกัน โดยเฉพาะรอยเลื่อนที่อยู่ทางฝั่งตะวันตกของประเทศ ซึ่งที่ผ่านมารอยเลื่อนคลองมะรุ่ยที่พาดผ่านตั้งแต่จ.สุราษฎร์ธานีมาจนถึงเกาะภูเก็ต ได้ออกอาการปลดปล่อยพลังที่เกิดจากความเค้นที่ตามมาหลายครั้งในรูปของแผ่นดินไหวที่เกาะภูเก็ตแล้ว

ซึ่งถ้าได้ติดตามพื้นที่บริเวณนี้ จะเห็นว่าเกิดอาฟเตอร์ช้อคตามมาในระดับต่ำๆตามมาอยู่ตลิดตั้งแต่เกิดแผ่นดินไหวขนาด 4.3 ริกเตอร์เมื่อ 16 เม.ย. 2012 เป็นต้นมา โดยสามารถติดตามความเคลื่อนไหวได้ที่
www.seismology.tmd.go.th/wave/wave_pkdt.php


ในขณะที่รอยเลื่อนอื่นๆในไทยยังไม่แสดงอาการ อย่างไรก็ตามเราควรเฝ้าระวังและไม่ประมาท เพราะแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่มีการเคลื่อนของเพลท อาจกระตุ้นแผ่นดินไหวขนาดเล็กตามแนวรอยเลื่อนที่มีพลังได้

ขออนุญาตปิดท้ายด้วยบทสัมภาษณ์ ผอ.สำนักธรณีวิทยาสิ่งแวดล้อมและธรณีพิบัติภัยจากรายการชั่วโมงเตือนภัยเมื่อวันเสาร์ที่ 21 เม.ย. 2012 ที่ผ่านมาว่า

การส่งถ่ายแรงจากรอยเลื่อนจากแผ่นดินไหวขนาด 8.6 ,8.2 ริกเตอร์ ก็จะส่งพลังให้กับรอยเลื่อนใกล้เคียง เช่น รอยเลื่อนคลองมะรุ่ย รอยเลื่อนระนอง ส่วนรอยเลื่อนอื่นๆ ก็จะได้รับผลกระทบเล็กน้อย และการไปเพิ่มผลกระทบให้รอยเลื่อนไม่ใช่จะทำให้รอยเลื่อนมีพลังมากขึ้นนะ ครับ แต่จะทำให้รอยเลื่อนปลดปล่อยพลังออกมาก็จะทำให้เกิดแผ่นดินไหวที่จะทำให้เขา สามารถเกิดได้อยู่แล้วครับ และตอนนี้เราก็เขาไปสำรวจอยู่ครับแต่ต้องใช้เวลาครับ แต่หลัก ๆ พื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวครับ บริเวณรอบเกาะภูเก็ตเกิดแผ่นดินไหวมาหลายครั้งแล้ว ไม่ใช่ว่าไม่เคยเกิดเลย ตอนนี้เราก็เฝ้าระวังทุกรอยเลื่อนนะครับเพราะเราไม่รู้เลยว่าตรงไหน รอยเลื่อนไหนจะขยับบ้าง แต่รอยเลื่อนคลองมะรุ่ยคงจะได้รับความสนใจเป็นพิเศษครับในส่วนของประชาชนผม ไม่อยากให้ตื่นตระหนกจนเกินไปครับ ปฏิบัติตัวให้เหมือนเดิม แต่เพียงให้ใส่ใจเพิ่มขึ้นเล็กน้อยไม่ตื่นตกใจจนเกินเหตุครับ สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการเรียนรู้ที่จะปฏิบัติตนอย่างไรครับ

(http://paipibut.org/view.php?dataid=15891)

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s